با افزایش سن در خانم ها میزان باروری نیز کاهش می‌یابد که نگرانی های بسیاری را به همراه دارد. اما امروزه با پیشرفت روش های جدید درمان ناباروری می توان از وقوع این مشکلات جلوگیری کرد و از سنین پایین تر که میزان باروری افراد بالاتر است با روش فریز تخمک شانس بارداری در سنین بالاتر را افزایش داد. در روش فریز تخمک شانس بدنیا آوردن فرزند سالم زیاد تر از حالت معمول است و میتوان تخمک های با کیفیت تری برای بارداری در سن بالا داشت.
فریز یا انجماد تخمک فرصت خوبی را برای خانم ها و دختران مجردی که به علت مشغله هایی نظیر کار یا تحصیل، قصد فرزندآوری و ازدواج ندارند، ایجاد میکند.

فریز تخمک چیست؟

بهترین سن برای فریز تخمک قبل از 35 سالگی است اما به این معنی نیست که بعداز 35 سالگی نمیتوان تخمک ها را فریز یا منجمد کرد و تا 40 سالگی هم استفاده ز این روش کاربردی است. مدت استفاده از تخمک فریز 10 سال بعداز انجماد کردن تخمک ها است و تا حدود 55 سالگی قابل استفاده هستند.

تعداد تخمکی که میتوان منجمد کرد میانگین بین 6 تا 15 تخمک است، همچنین در بالغ و نابالغ بودن تخمک تفاوتی ندارد و قابل انجام است. اما انجماد تخمک های بالغ بهتر انجام میشود در صورتی که فریز کردن تخمک های نابالغ نتایج رضایت بخشی نداشته است و جنین هایی که از تخمک نابالغ متولد شده اند کم و محدود بوده اند.

مراحل انجام فریز تخمک

تحریک تخمک گذاری

در اولین مرحله فریز کردن تخمک، فرد از داروهای تحریک کننده تخمدان استفاده می کند. داروهای تحریک کننده تخمدان حاوی هورمون های fsh و hmg، آنتاگونیست و هورمون های آزاد کننده ی گنادوتروپین هستند. بعد از استفاده از این داروها تخمدان به جای رها سازی یک تخمک تعداد بیشتر تخمک آزاد میکند. بعداز مصرف تعداد و کیفیت تخمک ها توسط سونوگرافی بررسی میشود.

پانکچر

مرحله دوم پس از داروهای تحریک کننده تخمدان، پانکچر یا خارج کردن تخمک از رحم است. تخمک از دیواره واژن برداشته شده و منجمد میشود و از بین تخمک های خارج شده تخمک بالغ را انتخاب میکنند. این عمل سرپایی بوده و با بی حسی موضعی بوسیله سونوگرافی واژینال انجام میشود.

انجماد تخمک

مرحله سوم نوبت منجمد کردن تخمک ها است. تخمک هایی که از رحم خارج شده در مایع نیتروژن و در دمای منفی 190 درجه نگهداری میشوند. برای انجماد تخمک دو روش وجود دارد، یکی از این روش ها انجماد آهسته نام دارد که در آن با استفاده از ماده ای با غلظت کم استفاده میشود که بتدریج دمای ماده کاهش می یابد تا فعالیت های بیولوژیکی تخمک ها کاهش یابد.

روش دوم منجمد سازی تخمک ها انجماد سریع نام دارد که در این روش برخلاف روش قبل از ماده با غلظت بالا استفاده می شود و انجماد تخمک با سرعت بالا انجام می شود.

بیشتر بخوانید: اهدای تخمک چیست؟

کاربرد تخمک فریز

انجماد تخمک کاربردهای مختلفی دارد که از جمله آن ها به موارد زیر اشاره میکنیم:
• مواردی مانند اشتغال به تحصیل، کار و سن پایین و .. دختران مجرد و زوجین قصد ازدواج و بارداری ندارند در چنین شرایطی بهتر است قبل از آنکه سن بالاتر برود و برای بارداری دچار مشکل شوند، تخمک هایشان را فریز کنند.
• خانم هایی که بنا بر دلایل مختلف تحت درمان شیمی درمانی هستند.
• خانم هایی که تخمدان آن ها دچار آسیب شده است.
• خانم هایی که مبتلا به بیماری های تخمدان و رحم هستند
• افراد مبتلا به بیماری های کم خونی داسی شکل، لوپوس و … که شرایط بارداری ندارند.
• افرادی که بعداز عمل آی وی اف دیگر نیازی به تخمک های برداشته شده ندارند.

استفاده از تخمک فریز شده

پس از انجام مراحل فریز تخمک، در صورتی که فرد تصمیم به بارداری بگیرد، مرحله بارور کردن تخمک فریز شده انجام می گردد به این صورت که پس از اینکه تخمک از حالت فریز شده خارج گردید در شرایط آزمایشگاهی با استفاده از تکنیک ICSI (تزریق درون سیتوپلاسمی اسپرم) با اسپرم لقاح داده می شود. چند ساعت پس از اتمام روش میکرواینجکشن، فرد می تواند مرکز درمانی را ترک نماید.
در صورت داشتن علائم زیر،حتما با پزشک خود تماس بگیرید:
-تب بالای 5/38 درجه سانتی گراد
-افزایش وزن بیشتر از 9/0کیلوگرم در 24 ساعت
-داشتن خون ریزی شدید به صورتی که در یک ساعت مجبور به تعویض بیش از دو پد بهداشتی شوید.
-اختلال در ادرار کردن

میزان موفقیت فریز تخمک:

میزان موفقیت فریز تخمک و احتمال بارداری حاصل از تخمک فریز شده، ۳۰ تا ۶۰ درصد می باشد. هر چه میزان تخمک های گرفته شده در عمل پانکچر بیشتر باشد، میزان موفقیت فریز تخمک نیز بیشتر است. همچنین میزان موفقیت فریز تخمک به سنی که فرد اقدام به فریز تخمک هایش می کند بستگی دارد و هر چه تخمک ها در سنین پایین تری فریز شوند، میزان موفقیت این روش کمک باروری افزایش می یابد.

بیشتر بخوانید: آی وی اف چیست؟

عوارض فریز کردن تخمک

این روش پزشکی نیز همانند دیگر روش‌ها و اقدامات این حوزه، با عوارضی همراه است. البته این عوارض به حدی جدی نبوده و خطری برای سلامت فرد متقاضی ندارد؛ بنابراین نمی‌توان این عوارض را مانعی برای انجام این اقدام دانست. در ضمن عوارض حاصل از تخمک‌گیری و منجمد کردن تخمک‌ها بعد از مدتی از بین رفته و یا می‌توان برای آن‌ها از درمان‌های پزشکی استفاده کرد.
از جمله این عوارض می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. عوارض ناشی از مصرف دارو‌های محرک تخمدان: مصرف دارو‌هایی که برای تحریک تخمدان تجویز می‌شود ممکن است عوارضی برای متقاضیان در پی داشته باشد. بالا رفتن احتمال بروز سندرم تحریک بیش از حد از جمله عوارض اقدام به انجماد تخمک است. به این صورت که تخمدان فرد با مصرف این دارو‌ها، بیش از حد تحریک شده و در نتیجه با تورم و درد در این ناحیه مواجه می‌شود. به صورت کلی می‌توان عوارض مصرف این دارو‌ها را در مواردی همچون درد شکم، تنگی نفس، بالا رفتن وزن و حالت تهوع، خلاصه کرد.
  2.  عوارض حاصل از استخراج تخمک: همانگونه که گفته شد برای استخراج تخمک از سونوگرافی واژینال و سوزن‌های توخالی استفاده می‌شود. این امر ممکن است با خون‌ریزی همراه باشد. در ضمن احتمال ابتلا به عفونت نیز در افراد افزایش پیدا خواهد کرد. البته اگر کلینیک‌ها و متخصصان مجرب را برای این کار، انتخاب کنید احتمال بروز این عوارض به حداقل کاهش خواهد یافت.
    بروز عوارض ناشی از مصرف دارو‌های بیهوشی عمومی نیز از دیگر مواردی است که امکان دارد افراد از آن‌ها رنج ببرند.
  3.  بروز برخی مشکلات روحی: قبل، حین و بعد از اقدام به انجماد تخمک ممکن است نگرانی‌ها و چالش‌های روحی برای بانوان به وجود آید. به همین دلیل احتمالاً با مشکلات روحی، عاطفی و استرس در این افراد مواجه باشیم..

 هزینه فریز کردن تخمک چقدر است؟

هزینه فریز تخمک از مواردی است که افراد متقاضی انجام این کار در مورد آن با شبهاتی مواجه هستند و این سؤال را می‌پرسند که هزینه منجمد کردن تخمک‌ها چقدر است؟ اگر بخواهیم پاسخی درست و مناسب به این سؤال کاربران داده باشیم باید بگوییم که هزینه این کار به پارامتر‌های مختلفی بستگی دارد.

از جمله این عوامل می‌توان به دولتی یا خصوصی بودن مراکز انجماد تخمک اشاره کرد. طبیعتاً مراکز دولتی در قیاس با مراکز خصوصی، هزینه کمتری دریافت می‌کنند. لازم به ذکر است که در بررسی هزینه‌های انجام این کار باید به این موضوع نیز دقت داشته باشید که این هزینه‌ها در چند مرحله از متقاضیان دریافت می‌شود. به این صورت که برای دارو‌های محرک تخمدان، هزینه‌ای جداگانه دریافت می‌شود.

هزینه‌های لاپاراسکوپی و خروج تخمک نیز از متقاضی دریافت خواهد شد. در ضمن، متقاضیان باید سالانه، مبلغی برای نگهداری از این تخمک‌های فریز شده به کلینیک مورد نظر پرداخت نمایند.

بارداری با تخمک فریز شده

همانگونه که در ابتدای مقاله نیز بیان شد، از تخمک‌های فریز شده برای بارداری زوجین در سال‌های آینده می‌توان استفاده کرد. حال اگر زوجی اقدام به فریز کردن تخمک کرده و در حال حاضر تصمیم دارند تا با استفاده از این تخمک‌ها، باردار شوند باید مراحل خاصی را طی نمایند. این مراحل شامل بارور کردن تخمک‌های فریز شده است. به همین منظور باید انجماد تخمک را از بین برده و آن را از حالت یخ‌زده، خارج کرد.

در این شرایط، اسپرم‌های گرفته شده از زوج در شرایط آزمایشگاهی با تخمک‌ها لقاح داده می‌شوند. به این منظور از روش ICSI استفاده می‌شود. در این تکنیک، اسپرم به صورت درون سیتوپلاسمی، تزریق شده و عمل لقاح انجام می‌شود.
البته قبل از انجام لقاح، باید رحم مادر برای پذیرش جنین، آماده شود. به همین دلیل نیز از دارو‌های هورمونی استفاده می‌گردد. حال می‌توان تخمک لقاح یافته را به رحم مادر منتقل نمود.

متقاضیان می‌توانند پس از چند ساعت، محل را ترک نمایند؛ اما ممکن است با برخی علائم روبرو شوند که در این حالت نیاز است تا به متخصص زنان زایمان مراجعه کنند. از جمله این علائم می‌توان به تب بالای 5/38 درجه اشاره کرد. در ضمن ممکن است زنان پس از انجام پروسه لقاح تخمک فریز شده و انتقال آن به رحم، با افزایش وزن مواجه شوند. در صورتی که این افزایش وزن بیشتر از 9 کیلوگرم در یک شبانه روز باشد باید سریعاً به پزشک مراجعه نمایند.
داشتن خون‌ریزی شدید و مشکل در ادرار کردن نیز از علائمی هستند که در صورت مشاهده آن‌ها باید سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کرد.

کلام آخر

خوشبختانه در سال‌های اخیر، روش‌های کمکی مناسبی برای بارور نمودن زوجینی که در بارداری با مشکل مواجه هستند ابداع شده است. یکی از این روش‌ها، انجماد تخمک است. در این روش، تخمک بانوان، استخراج شده و به صورت منجمد در شرایط خاص نگهداری می‌شود. به این ترتیب بانوان در صورت بروز هر گونه مشکلی در سال‌های آینده، حس بارداری و فرزند‌آوری را تجربه کرده و از این بابت نگرانی نخواهند داشت.

استفاده از این روش به افرادی که با بیماری‌های عفونی مواجه هستند یا به دلیل سرطان، در حال شیمی درمانی هستند و همچنین زوجینی که در حال حاضر قصد بارداری ندارند، توصیه می‌شود. توجه داشته باشید که این اقدام باید توسط متخصصین و در کلینیک‌های معتبر انجام شود تا نتیجه دلخواه، حاصل گردد.